بازار فارکس یکی از بزرگترین و پرنقدینگیترین بازارهای مالی در سطح جهانی است که هر روز به تعداد افرادی که تمایل به فعالیت در زمینه ترید دارند، افزوده میشود. لازم به ذکر است که قبل از ورود به این بازار، آگاهی نسبت به مفاهیم پایه و اصول آن، از جمله انواع معاملات در فارکس، ضروری است.
بسیاری از افراد با آرزوی کسب درآمد بالا از بازارهای مالی، اقدام به سرمایهگذاری میکنند. اما باید توجه داشت که این نوع سرمایهگذاری به خاطر نوسانات قیمتی که دارد، خطرات زیادی را در برمیگیرد. تصمیمات سریع و بدون فکر ممکن است منجر به از دست رفتن کل سرمایه آنها شود.
به همین دلیل دانش و آگاهی و کسب تجربه میتواند شما را در برابر نوسانات بازارهای مالی محافظت کند؛ این بازار دارای چندین نوع مختلف از معاملات است که میتوانند به سرمایهگذاران و معاملهگران در سوشال تریدینگ و … کمک کنند تا استراتژیهای مختلفی را برای کسب سود به کار ببرند؛ در ادامه به شرح انواع معاملات فارکس میپردازیم:
فارکس چیست؟
فارکس یا بازار ارزهای خارجی یک بازار جهانی برای خرید و فروش ارزها میباشد که به طور غیرمتمرکز و شبانهروزی در دسترس بوده و بزرگترین و پرمعاملهترین بازار مالی در دنیا محسوب میشود؛ نا گفته نماند که بازار فارکس یکی از جذابترین و متنوعترین بازارها است که پتانسیل سودآوری بسیار بالایی دارد، بهطوری که طبق آخرین نظرسنجی سهساله در سال 2019 میلادی، بانک ملی مقدار حجم معاملات روزانه در این بازار را حدود 6.6 تریلیون دلار تخمین زده است. بزرگ بودن بازار فارکس به دلیل اعتبار بالای آن بوده و باعث شده، انواع معاملات در فارکس به شکلهای مختلفی انجام شوند، هر معاملهگر با توجه به سرمایه اولیه، زمان در دسترس و شخصیت فردی خود یکی از اشکال معاملهگری را انتخاب میکند.
ویژگیهای بازار فارکس
این بازار ویژگی های زیر را دارد:
• بازار غیرمتمرکز: در فارکس برخلاف بازارهای اوراق بهادار هیچ بورس مرکزی وجود ندارد و داد و ستد آن به صورت غیر متمرکز و از طریق شبکههای الکترونیکی جهانی(OTC) انجام میگیرد؛ بدین معنی که شما میتوانید در هرجای دنیا به این بازار دسترسی پیدا کنید.
• اهرم: استفاده از اهرم یکی از ویژگیهای مهم فارکس است، این ویژگی به معاملهگران اجازه میدهد که با مبلغی کمتر از موجودی خود، حجم بزرگتری از معاملات را کنترل نمایند.
• عدم نیاز به سرمایه زیاد: همان طور که گفتیم به لطف اهرم در بازار فارکس میتوان با سرمایه کم در حد چند دلار، نیز ترید کرد
• بازار 24 ساعته: این بازار 5 روز در هفته و در طول شبانهروز فعال است و این ویژگی به معاملهگران فرصت داده تا هر زمان از شبانهروز به بازار دسترسی داشته و به معامله بپردازند.
• حجم معاملات بالا: بازار فارکس وسیعترین بازار مالی جهان است که حجم معاملات آن در روز به بیش از 7 تریلیون دلار میرسد و این مقدار بالای معاملات، نقدینگی بسیار زیادی را برای سرمایهگذاران به همراه دارد.
• تنوع ارزهای معاملاتی: ارزهای مختلف دنیا در بازار فارکس، قابل خرید و فروش هستند؛ جفت ارزهای مختلف از دلار آمریکا گرفته تا فرانک سوئیس که همه آنها را میتوان معامله کرد.
• نقدینگی بالا: به دلیل حجم بالای معاملات، نقدشوندگی بالایی دارد و وارد یا خارج شدن از بازار فارکس به راحتی امکانپذیر است.
انواع معاملات در بازار فارکس
همانطور که اشاره کردیم روشهای معامله در بازار فارکس یا FX بسیار متنوع است. بخشی از این بازارها متشکل از معامله گران خردهپا (Retail Traders) یعنی تریدرهایی مثل ما و شما هستند که با سرمایههای معینی مشغول به فعالیت هستند، دیگر معامله گران نیز شامل بانکها و شرکتهای بزرگ هستند که با سرمایههای بالاتر در این بازارها فعالیت میکنند. بااینحال ما در ادامه انواع معاملات فارکس را توضیح میدهیم تا نکته مبهمی برای شما باقی نماند:
- معامله گران خُرده پا
- معاملات اسپات در فارکس
- معامله گران سازمانی (Institutional Traders)
- معاملات CFD در فارکس (Forex CFDs)
- معاملات فوروارد در فارکس (FX Forwards)
- شرطبندی اسپرد در فارکس (Forex Spread Bet)
- معاملات آپشن در فارکس (FX Options)
- معاملات فیوچرز در فارکس (FX Futures)
- معاملات سوآپ در فارکس (FX Swaps)
- ETF در فارکس (Currency ETFs)
1. معامله گران خُرده پا
به طور کلی بازارهای جهانی برای اکثر اشخاص جذابیت بالایی دارند از این رو افراد مختلف در سراسر دنیا با آموزشهایی که از قبل دیدهاند وارد این بازارها شده و کسب سود میکنند. معامله گران معاملات خریدوفروش را برای حسابهای شخصی خود انجام میدهند و در مقایسه با مؤسسات مالی سرمایه بسیار کمتری دارند.
2. معاملات اسپات در فارکس
به خرید و فروش ارزها در بازار فارکس به قیمت لحظهای یا قیمت فعلی بازار، معاملات اسپات فارکس گفته میشود. این نوع معاملات در واقع سادهترین و رایجترین روش معامله در بازار فارکس هستند که ارزها به قیمت جاری بازار خرید و فروش شده و تحویل فوری صورت میگیرد. ناگفته نماند که این نوع معاملات برای افرادی که میخواهند به صورت مستقیم از نوسانات کوتاهمدت قیمت ارزها سود ببرند؛ از مهمترین روش ها به شمار میروند و دارای ویژگی های زیر هستند:
• قیمت لحظهای: خرید و فروش ارزها در معاملات اسپات، به قیمت همان لحظهای است که معامله در حال انجام است این قیمت بر اساس عرضه و تقاضا در بازار تعیین میشود و امکان تغییر آن در هر لحظه وجود دارد.
• حجم بالای معاملات: بازار فارکس به دلیل حجم بالای معاملات اسپات، یکی از بزرگترین و نقدشوندهترین بازارهای مالی جهان است و این موضوع باعث شده که به راحتی بتوانید وارد موقعیتهای معاملاتی یا از آنها خارج شوید.
• نقدینگی بالا: بازار فارکس به دلیل حجم بالای معاملات اسپات، نقدینگی بسیار بالایی دارد و میتوانید به راحتی بدون اینکه تأثیر چندانی بر قیمتها بگذارید ارزها را خرید و فروش کنید.
• سادگی و شفافیت: معاملات اسپات در فارکس معمولاً بسیار ساده بوده و نیازی به قراردادهای پیچیده ندارد؛ شما فقط ارز را به قیمت لحظهای میخرید و میفروشید و پس از آن، تسویهحساب انجام میشود.
3. معامله گران سازمانی (Institutional Traders)
این معامله گران، کار خرید و فروش را با سرمایههای بزرگ که متعلق به کمپانیها و موسسههای مالی بزرگ هستند برای حسابهای متعلق به این شرکتها انجام میدهند.
4. معاملات CFD در فارکس (Forex CFDs)
یکی دیگر از انواع معاملات فارکس قرارداد CFD (Contract for Difference) است که نوعی قرارداد دوطرفه و بر اساس اختلاف قیمت، بین قیمت امروز با قیمت آینده بوده و طبق آن سرمایهگذاران اقدام به سرمایهگذاری با قیمت فعلی مینمایند تا بعداً سرمایهگذاری خود را با تفاوت قیمت به فروش برسانند، سود و ضرر در این نوع معامله بستگی به پیشبینی شما دارد.
5. معاملات فوروارد در فارکس (FX Forwards)
در معامله فوروارد معامله گران در روز معین در آینده و با نرخ امروز Contracts هستند که در آن دو طرف توافق میکنند یک ارز را در تاریخ مشخص در آینده و با نرخی که امروز تعیین شده با یکدیگر مبادله کنند؛ طراحی این معاملات، برخلاف معاملات اسپات که تسویه فوری دارند، برای تحویل در آینده است و معمولاً برای پوشش ریسک در برابر نوسانات نرخ ارز استفاده میشوند. ویژگیهای این معاملات:
• قرارداد غیربورسی: معاملات فوروارد که یکی دیگر از انواع معاملات در فارکس است معمولاً خارج از بورس (Over-the-Counter) یعنی مستقیماً بین دو طرف (مثلاً بین یک شرکت و یک بانک)، انجام میشوند.
• نرخ توافقی: نرخ ارز در این معاملات از قبل بین طرفین مشخص میشود و در تاریخ معین، حتی اگر نرخ بازار تغییر کرده باشد، معامله بر اساس همین نرخ انجام میگیرد.
• بدون وجه تضمین اولیه: در اکثر موارد در زمان عقد قرارداد نیازی به پرداخت وجه نیست مگر اینکه دو طرف توافق دیگری داشته باشند.
• انعطافپذیری بالا: قراردادهای فوروارد در فارکس از نظر مقدار، تاریخ و ارز مورد معامله، طبق توافق دو طرف قابلیت سفارشیسازی دارند.
6. شرطبندی اسپرد در فارکس (Forex Spread Bet)
یکی از انواع معاملات فارکس شرطبندی اسپرد است که در آن افراد روی دارایی مورد معامله هیچگونه مالکیتی ندارند در این نوع از معاملات شما باید جهت حرکت قیمت در جفت ارز موردنظر را حدس بزنید و صرفاً یک پیشبینی بدون علم و آگاهی و تحلیل است.
مثلاً: حدس میزنید که قرار است قیمت در جفت ارز EUR/USD بیشتر شود پس روی افزایش قیمت این جفت ارز شرط میبندید، که طبق آن با افزایش قیمت در این جفت ارز به ازای هر پیپ، 1 یورو دریافت میکنید، اگر در مدتزمان تعیینشده قیمت بیشتر شد، شما به ازای هر پیپ افزایش قیمت، 1 یورو میگیرید پس هر چه قیمت بیشتر در جهت شما حرکت کند شما سود بیشتری به دست میآورید، اما اگر قیمت خلاف پیشبینی حرکت کرد دارایی خود را از دست میدهید. نا گفته نماند بااینکه سازمان FSA (Financial Services Authority) در انگلستان انجام این معاملات را رگوله کرده است، اما شرطبندی اسپرد در آمریکا نوعی قمار اینترنتی در نظر گرفتهشده و غیرقانونی است، زیرا کلاهبرداریهای فراوانی در این زمینه انجام میگیرد و اغلب افراد در این معاملات دچار ضررهای جبرانناپذیری میشوند.
7. معاملات آپشن در فارکس (FX Options)
معاملات آپشن در بازارهای مالی، که یکی دیگر از انواع معاملات در فارکس است به نوعی قرارداد مالی اشاره دارد که به خریدار این حق (و نه اجبار) را میدهد که در یک تاریخ معین در آینده یا قبل از آن، ارز یا دارایی پایهای را با قیمت مشخصی بخرد یا بفروشد؛ آپشنها در بازار فارکس بیشتر توسط معاملهگران حرفهای و مؤسسات بزرگ برای پوشش ریسک (Hedging) یا سفتهبازی (Speculation) استفاده میشوند و دارای مزایای زیر هستند:
• ریسک محدود برای خریدار
• زمینه سود بالا
• ابزار عالی برای پوشش ریسک
• انعطافپذیری بالا
8. معاملات فیوچرز در فارکس (FX Futures)
به خرید و فروش قراردادهایی که به شما این امکان را میدهند ارزها را به قیمت معین بخرید یا بفروشید، معاملات آتی یا فیوچرز میگویند. این نوع معاملات برخلاف معاملات اسپات که تحویل فوری دارند، بهطور خاص برای کسانی طراحی شدهاند که میخواهند ریسکهای خود را مدیریت کرده یا از نوسانات قیمتها در آینده سود ببرند. ویژگیهای زیر را این معاملات دارند:
• پتانسیل سود بالا: به دلیل استفاده از اهرم، شما میتوانید با مقدار کمی سرمایه، پوزیشنهای بزرگی را کنترل کنید که زمینه سود زیادی دارند.
• مدیریت ریسک: بسیاری از سرمایهگذاران از قراردادهای فیوچرز برای مدیریت ریسک استفاده میکنند. بهویژه در شرایطی که پیشبینی میشود قیمت یک ارز در آینده تغییرات قابل توجهی داشته باشد.
• شفافیت و نظارت: این معاملات تحت نظارت و قوانین خاص بورسها انجام میشوند که به شفافیت و کاهش ریسک تقلب کمک میکند.
• تنوع استراتژیها: شما میتوانید استراتژیهای مختلف بلندمدت، کوتاهمدت و میانمدت را برای کسب سود در بازار فارکس پیادهسازی کنید.
9. معاملات سوآپ در فارکس (FX Swaps)
سوآپها معاملات دیگری از انواع معاملات در فارکس هستند و نوعی قرارداد مالی به شمار میآیند که طی آن دو طرف توافق میکنند که در تاریخهای معینی در آینده، جریانهای مالی یا ارزها را با هم تعویض کنند. در فارکس expressions «سوآپ» بیشتر به سوآپ بهره شبانه یا رول اور اطلاق میشود، هنگام باز نگه داشتن یک پوزیشن معاملاتی از یک روز به بعد، هزینه یا درآمدی به معاملهگر تعلق میگیرد. ناگفته نماند که رایجترین نوع در معاملات خرد است و زمانی رخ میدهد که شما یک پوزیشن را تا روز بعد باز نگه دارید. سوآپ ارز، قراردادی رسمی و بلندمدتتر بین دو نهاد برای مبادله ارز و بهره بوده که شامل تبادل اصل مبلغ و بهره در دو ارز مختلف در تاریخهای مشخص است. سوآپ ارز، بیشتر از معاملات فردی در بانکها، شرکتهای بزرگ یا دولتها استفاده میشود.
10. ETF در فارکس (Currency ETFs)
صندوقهای اِی تیاِف صندوقهایی قابل معاملهاند که در آنها یک ارز یا سبدی از ارزهای مختلف نگهداری میشود و معمولا افرادی از این صندوقها استفاده میکنند که قصد دارند بهطور شخصی در بازار معامله انجام دهند. صندوقهای اِی تیاِف توسط موسسات مالی ایجاد میشوند؛ این موسسات ارزهای مختلف را خریداری و در صندوق خود نگهداری میکنند و سهام مربوط به این صندوق را در بورس در اختیار عموم قرار میدهند. برای استفاده از این صندوقها باید سهام آن را بخرید. البته باید به این نکته توجه داشته باشید که اِی تیاِفها نیز مشمول کمیسیون و سایر هزینههای معاملاتی میشوند مثل صندوق اِی تیاِف بیت کوین.
نتیجهگیری
این بازار معاملات مختلفی را در بر دارد و فضایی متنوع برای معاملهگران ایجاد میکند. در واقع انواع معاملات در فارکس، ابزارهایی هستند که به کارگیری آنها بسته به هدف، میزان ریسکپذیری و استراتژی هر فرد دارد. بازار فارکس با گستره وسیع انواع معاملات به معاملهگران این امکان را میدهد که با توجه به اهداف و سطوح تجربیات خود، بهترین تحلیل را انتخاب کنند. شناخت تفاوتها و مزایای هر یک از انواع معاملات، از اسپات تا فیوچرز، آپشن و سوآپ به شما کمک میکند تا مسیری که در پیش دارید را با آگاهی بیشتری طی کنید. در واقع موفقیت در فارکس تنها به گزینش نوع معامله ختم نمیشود؛ مهم، مدیریت ریسک، پایبندی به استراتژی شخصی و داشتن دید بلندمدت است.
سوالات متداول
تفاوت معاملات اسپات با فیوچرز چیست؟
معاملات اسپات فوری انجام میشوند اما فیوچرز قراردادی برای آینده است.
آیا معاملات آپشن در فارکس رایج هستند؟
بله، اما بیشتر توسط معاملهگران حرفهای استفاده میشوند.
کدام نوع معامله برای مبتدیان مناسبتر است؟
معاملات اسپات سادهتر و قابلفهمتر بوده و برای شروع مناسبتر هستند.
مزیت اصلی سوآپ در فارکس چیست؟
امکان مدیریت نرخ بهره و پوشش ریسک ارزی را فراهم میکند.
